Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2025-26

Archwilio cyfrifon

Y gyfran o gynhyrchion archwilio a gyflawnwyd o’u cymharu â’r terfyn amser statudol neu y cytunwyd arno.

Targed: 100%

Archwilio perfformiad

Cyfran o gynhyrchion archwilio allweddol eraill a ddarparwyd yn unol â’r amserlen gynlluniedig ar gyfer sicrhau adrodd amserol ac effeithiol.

Targed: 90%

Ansawdd

Nifer yr archwiliadau a adolygwyd a ddarperir yn unol â safonau ansawdd disgwyliedig.

Targed: Mae’r holl archwiliadau a samplwyd yn y ddau gategori ansawdd archwilio uchaf.

Hygrededd

Cyfran y rhanddeiliaid sy’n ein hystyried yn adroddwr annibynnol ac awdurdodol ar lywodraeth a stiwardiaeth arian ac asedau cyhoeddus.

Targed: O leiaf 90%

Darparu mewnwelediad

Cyfran y rhanddeiliaid a ddywedodd eu bod, drwy ein gwaith wedi cael mewnwelediad defnyddiol na fyddent wedi ei gael fel arall.

Targed: O leiaf 80%

Sbarduno gwelliant

Cyfran y rhanddeiliaid sy’n credu bod ein gwaith wedi arwain at welliannau i’r ddarpariaeth o wasanaethau cyhoeddus.

Targed: O leiaf 80%

Yr arbedion a nodwyd

Gwerth arbedion posibl, enillion cynhyrchiant a buddion ariannol eraill a nodwyd drwy ein gwaith.

Targed: O leiaf £30 miliwn yn ystod 2023-2026

Astudiaeth achos 1: Cefnogi cynaliadwyedd ariannol gwell ac adrodd ar draws llywodraeth leol

Dros gyfnod 2025-26, rhoddwyd pwyslais arbennig ar edrych yn fanwl ar bwysau ariannol mewn llywodraeth leol:

• Ym mis Gorffennaf 2025, cyhoeddwyd adroddiad ar Lety Dros Dro yn archwilio costau a galw cynyddol, a sut i wella gwerth am arian dulliau cynghorau.
• Ym mis Ionawr 2026 cyhoeddwyd adroddiad ar Gynllunio Cyfalaf mewn Cynghorau, gan nodi ffyrdd i gynghorau a Llywodraeth Cymru gynllunio gwariant cyfalaf yn well, a chynnwys rhestr wirio yn nodi agweddau allweddol ar
  gynllunio cyfalaf effeithiol.
• Ddechrau mis Ebrill 2026, cyhoeddwyd adroddiad gennym ar Gymorth Anghenion Dysgu Ychwanegol: system dan straen, gan dynnu sylw at gynnydd sylweddol yng ngwariant y cyngor.
• Gwnaethom fwrw ymlaen â threfniadau ariannu llywodraeth leol a gwerth am arian gwasanaethau i blant sy’n derbyn gofal, a disgwylir cyhoeddi’r canfyddiadau yn Haf 2026.
• Gwnaethom wella mewnwelediad i’r sector drwy ein Hofferyn Data Cynaliadwyedd Ariannol Llywodraeth Leol diweddaredig.

Nid yn unig y rhoddodd y corff hwn o waith sicrwydd ynghylch sut roedd cynghorau’n rheoli pwysau ariannol, ond tynnodd sylw hefyd at feysydd o arfer cryfach a da i gefnogi dysgu a gwella ar y cyd.

Astudiaeth achos 2: Dim amser i’w golli – gwersi o’n gwaith dan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol

Ym mis Ebrill 2025, cyhoeddwyd adroddiad nodedig ar sut mae cyrff cyhoeddus yn gweithredu’r Ddeddf, deng mlynedd ar ôl iddi ddod yn gyfraith. Er gwaethaf enghreifftiau o effaith gadarnhaol, gwelsom nad yw’r Ddeddf eto’n sbarduno’r newid system-gyfan a fwriadwyd.

O ystyried y galw enfawr a’r pwysau ariannol y mae cyrff cyhoeddus yn eu hwynebu, pwysleisiom fod cyflymu cynnydd o dan y Ddeddf yn dechrau drwy flaenoriaethu atal. Gwnaethom bedwar argymhelliad strategol i Lywodraeth Cymru, yn
canolbwyntio ar greu’r amodau ar gyfer cynnydd.

Gwnaeth y dull a gymerwyd o ran ein gwaith o dan y Ddeddf helpu i gryfhau sylw ac effaith yr adroddiad. Cafodd ein
sylwadau eu llywio gan tua 200 o archwiliadau ar wahân, a thrwyddynt gwnaethom gysylltu egwyddor datblygu cynaliadwy’r Ddeddf a gwerth am arian. Rhoddodd hyn fwy o fewnwelediad i ni ynghylch a yw cyrff cyhoeddus yn gwneud y Ddeddf yn ‘wir’ ar draws eu gwahanol swyddogaethau.

Gwnaethom gydweithio’n agos â Chomisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol wrth iddo gyhoeddi ei adroddiad ei hun ochr yn ochr â’n un ni. Ychydig cyn ei gyhoeddi, lansiodd Pwyllgor Cydraddoldeb a Chyfiawnder Cymdeithasol y Senedd ymchwiliad ôlddeddfwriaethol i’r Ddeddf. Gwnaethom roi tystiolaeth ar lafar ac yn ysgrifenedig i gynorthwyo’r ymchwiliad, ac roedd ein hadroddiad a’n tystiolaeth ddilynol yn amlwg yn adroddiad y Pwyllgor a gymeradwyodd ein hargymhellion.

Y tu hwnt i waith y Pwyllgor, mae ein hadroddiad wedi llywio sgyrsiau ehangach ynghylch y Ddeddf a’r hyn y gellir ei ddysgu; rydym yn parhau i gyfrannu at ystod amrywiol o rwydweithiau a digwyddiadau cysylltiedig, yng Nghymru ac ar draws y DU.

Allbynnau arfer da

Cyfran y rhanddeiliaid sy’n graddio allbynnau ein digwyddiadau arfer da yn ddefnyddiol neu’n ddefnyddiol iawn.

Targed: O leiaf 90%

Ymweliadau â’n gwefan

Nifer yr ymweliadau â’n gwefan pan fo o leiaf un weithred yn cael ei chyflawni, e.e. lawrlwytho adroddiad, clicio ar fideo.

Targed: 53,000 bob blwyddyn

Y cyfryngau cymdeithasol

Nifer yr ymgysylltiadau ar y cyfryngau cymdeithasol h.y. rhyngweithio â’n postiadau megis eu hoffi, gwneud sylw, neu rannu.

Targed: 4,000 bob blwyddyn

Rhannu’r hyn a ddysgir o archwilio

Nifer yr achosion lle rydym yn cyflwyno’r hyn a ddysgwyd o archwilio i gynulleidfaoedd allanol.

Targed: 50 bob blwyddyn

Astudiaeth achos 3: Gwella safonau ysgrifennu i gryfhau eglurder, hygyrchedd ac effaith

Dros y flwyddyn ddiwethaf, rydym wedi cymryd camau sylweddol i wella sut mae adroddiadau archwilio perfformiad Archwilio Cymru yn cael eu hysgrifennu. Gwnaethom ddatblygu a chyflwyno safonau ysgrifennu newydd i wneud adroddiadau’n gliriach, yn fwy cyson ac yn haws i’w darllen.

I gefnogi’r newid hwn, gwnaethom weithio gydag ymgynghoriaeth ysgrifennu busnes arbenigol. Gyda’n gilydd, gwnaethom gyflwyno rhaglen hyfforddi ffocws ar gyfer tua 70 o staff archwilio perfformiad. Roedd yr adborth o’r hyfforddiant yn gryf, gyda’r rhan fwyaf o’r cyfranogwyr yn nodi eu bod yn teimlo’n gadarnhaol ynglŷn â defnyddio’r dull newydd yn eu gwaith. Gwnaethom hefyd gyflwyno templedi adroddiadau symlach a chreu Hwb Arddull ar-lein. Mae hyn yn rhoi siop un stop i staff ar gyfer canllawiau, enghreifftiau ac offer.

Mae’r arwyddion cynnar o effaith yn ymddangos yn addawol. Cytunodd 92% o’r 112 o gyfranogwyr yn ein harolwg rhanddeiliaid yn 2026 fod adroddiadau Archwilio Cymru yn glir, yn hygyrch ac yn hawdd eu deall. Cytunodd 80% o’r
cyfranogwyr hynny hefyd fod ein hadroddiadau a’n hallbynnau eraill yn berthnasol ac yn effeithiol. Dangosodd adolygiad mewnol o adroddiadau archwilio a ysgrifennwyd yn ddiweddar yn erbyn ein safonau ansawdd newydd welliannau clir o ran strwythur, tôn ac eglurder hefyd.

Astudiaeth achos 4: Cefnogi llywodraethu ariannol a chorfforaethol da a gwella gwasanaethau yn y GIG

Drwy gydol 2025-26, gwnaethom ddefnyddio amrywiol fecanweithiau i sicrhau bod gwybodaeth o’n cyfrifon GIG a’n gwaith archwilio perfformiad yn cael ei chyfleu’n effeithiol a’i defnyddio i lywio dysgu a gwella perfformiad:

• Tynnodd ein rhestr wirio ar gyfer aelodau’r Bwrdd ar drefniadau arbed costau sylw at arfer da er mwyn helpu i arwain y ddadl ar gyfleoedd ar gyfer gwelliannau cynaliadwy mewn costau.
• Gwnaeth ein sylwadau ar gyllid y GIG yn dilyn ein harchwiliadau cyfrifon, a diweddariad yr offeryn data, helpu rhanddeiliaid i ddeall maint cyffredinol yr her ariannol yn y GIG a rhai o’r tueddiadau sylfaenol.
• Parhaodd ein gwaith asesu strwythuredig i roi sylwadau ar effeithiolrwydd trefniadau llywodraethu corfforaethol yng nghyrff y GIG; cyflwynwyd dysgu o wahanol agweddau ar y gwaith hwnnw i Rwydwaith Cyfoedion Cyfarwyddwyr Llywodraethu Corfforaethol Cymru gyfan.
• Gwnaethom gymryd rhan yn y digwyddiad cymuned ymarfer llywodraethu corfforaethol GIG Cymru gyfan cyntaf, gan roi cyflwyniad ar yr hyn a ddysgwyd o’n gwaith archwilio i gynulleidfa fawr.
• Rhoddodd ein rhaglen o waith archwilio perfformiad lleol fewnwelediad i feysydd o bryder cenedlaethol megis mynd i’r afael â’r ôl-groniad rhestr aros gofal wedi’i gynllunio a llwybrau gofal brys ac argyfwng.
• Mae ein gwaith gofal wedi’i gynllunio wedi tynnu sylw at yr angen am atebion mwy cynaliadwy a chyfleoedd ar gyfer arbedion effeithlonrwydd. 
• Tynnodd ein gwaith effaith fawr oedi wrth ryddhau cleifion ar y GIG sylw at ble mae angen rheoli’r galw am ofal brys a gofal mewn argyfwng yn well er mwyn gwella diogelwch ac effeithlonrwydd y gwasanaethau hynny.

Mae gwerth yr arbedion posibl a nodwyd drwy’r ddau faes gwaith olaf hyn, ynghyd â’r rhai o’n harchwiliad cynharach o wasanaethau cancer, wedi gwneud cyfraniad sylweddol at y ffigur o £46 miliwn a nodwyd gennym yn erbyn Dangosydd Perfformiad Allweddol 7 (Arbedion a nodwyd) ar gyfer y cyfnod 2023-2026.

Ymgysylltu â chyflogeion

Sgôr mynegai ymgysylltu arolwg staff blynyddol.

Targed: O leiaf y sgôr meincnod canolrifol ar gyfer arolwg diweddaraf y Gwasanaeth Sifil (65%)

Trosiant

Cyfran y cyflogeion sy’n gadael Archwilio Cymru yn wirfoddol bob blwyddyn.

Targed: Rhwng 5% a 10%

Absenoldeb oherwydd salwch

Cyfran o gyfanswm yr amser a gollwyd oherwydd absenoldeb salwch.

Targed: Llai na 4%

Balans ariannol

Amrywiant y gwariant net o’r gyllideb a nodir yn ein Hamcangyfrif.

Targed: Tanwariant o lai na 2% o’r gyllideb

Arbedion costau

Gwerth arbedion costau yn ystod y flwyddyn a gyflawnwyd ar draws y busnes.

Targed: £200,000 fel y nodir yn ein Hamcangyfrif 2025-26

Allyriadau nwyon tŷ gwydr

Cyfanswm yr allyriadau sy’n cyfateb â CO₂ 

Targed: Llai na 290 tunnell (gostyngiad o 50% ar linell sylfaen 2019-20)

Y gyfradd lwyddiant ar gyfer hyfforddeion

Cyfran yr hyfforddeion sy’n llwyddo am y tro cyntaf yn eu harholiadau lefel Proffesiynol ac Uwch gyda Sefydliad y Cyfrifwyr Siartredig yng Nghymru a Lloegr.

Targed: O leiaf 90%

Astudiaeth achos 5: Defnyddio Deallusrwydd Artiffisial i gefnogi swyddfa fodern

Yn ystod 2025-26, dechreuodd Archwilio Cymru gyflwyno Microsoft Copilot, sef offeryn Deallusrwydd Artiffisial (AI), i gefnogi sut mae ein gwaith yn cael ei gynllunio a’i gyflwyno ac i gefnogi cynhyrchiant personol. I ddechrau, roedd y prosiect yn cynnwys carfan amrywiol o 50 o gydweithwyr mewn cynllun peilot strwythuredig i brofi galluoedd Copilot mewn cyd-destunau archwilio a chorfforaethol.

Defnyddiwyd Copilot mewn ffordd reoledig a chyfrifol i gynorthwyo staff gyda thasgau arferol ond sy’n cymryd llawer o amser er mwyn gwella effeithlonrwydd, effeithiolrwydd ac ansawdd. Er enghraifft, mae timau wedi defnyddio’r offeryn i grynhoi gwybodaeth gefndirol o gyfrolau mawr o ddogfennau, gan eu helpu i baratoi’n gyflymach ar gyfer trafodaethau cynllunio archwiliadau.

Maes defnydd allweddol arall fu trawsgrifio a chrynhoi cyfarfodydd. Mae hyn yn helpu i sicrhau bod sgyrsiau pwysig yn cael eu cofnodi’n gywir ac yn gyson, gan gefnogi llwybr archwilio clir a dibynadwy.

Mae ein tîm Dadansoddi Data wedi defnyddio AI i gynorthwyo gyda chodio, gyda chydweithwyr yn nodi effeithlonrwydd effeithiol ac ansawdd gwell. Mae defnyddio’r offeryn wedi cefnogi’r tîm i ddatblygu eu sgiliau codio drwy’r her a’r gefnogaeth y mae AI yn eu cynnig.

Mae mesurau diogelwch cryf ar waith i sicrhau bod Copilot yn cael ei ddefnyddio’n briodol. Mae canllawiau clir yn cwmpasu diogelu data, cyfrinachedd, defnydd moesegol a phwysigrwydd adolygu allbynnau’n ofalus gan staff. Mae’r offeryn yn cefnogi ein gwaith, ond mae cyfrifoldeb am allbynnau, casgliadau a dyfarniadau bob amser yn parhau gyda’n pobl.

Mae adborth cynnar gan gyfranogwyr yn tynnu sylw at fwy o hyder wrth ddefnyddio offer digidol a llai o faich gweinyddol. Mewn arolwg staff, roedd 77% o’r ymatebwyr yn ffafriol ar y cyfan ynglŷn â Copilot. Drwy fabwysiadu AI mewn ffordd reoledig a moesegol, mae Archwilio Cymru yn gwella ac yn moderneiddio ein harferion gwaith ac yn helpu i adeiladu gallu digidol ar draws y sefydliad.

Astudiaeth achos 6: Uwchsgilio ein staff ar gyfer y dyfodol

Yn ystod y flwyddyn, gwnaethom gyflwyno’r Dystysgrif CIPFA mewn Hanfodion Archwilio Perfformiad i gryfhau ein darpariaeth hyfforddi ar gyfer ymgeiswyr newydd i archwilio perfformiad. Mae’r rhaglen yn darparu sylfaen gref mewn llywodraethu’r sector cyhoeddus ac yn cyflwyno egwyddorion archwilio’r sector cyhoeddus, gyda ffocws penodol ar archwilio perfformiad. 

Gwnaethom hefyd enwebu dau gydweithiwr i ddechrau astudio ar gyfer Cymhwyster Archwilio Perfformiad (PfAQ) newydd CIPFA. Mae’r llwybr proffesiynol hwn wedi’i gynllunio i wella gallu dadansoddol archwilwyr y sector cyhoeddus mewn ymateb i heriau polisi cynyddol gymhleth. Mae’r PfAQ yn rhoi cydnabyddiaeth ffurfiol bod archwilio perfformiad yn gofyn am yr un trylwyredd, annibyniaeth, a chydymffurfiaeth â safonau rhyngwladol ag archwilio cyfrifon.

Er mwyn cryfhau ein cynllun hyfforddi graddedigion archwilio cyfrifon presennol, yn 2025-26 cyflwynwyd elfen archwilio perfformiad gyflwyniadol ym mhob blwyddyn o’r rhaglen. Mae hyn yn sicrhau bod hyfforddeion graddedig yn datblygu gwybodaeth, sgiliau a phrofiad perthnasol os ydynt am ddilyn archwiliad perfformiad ar ôl cymhwyso.

Rydym hefyd yn gwella’r cynllun drwy weithredu ACA Cenhedlaeth Nesaf ICAEW, gan ymgorffori galluoedd technegol modern a’r cymwyseddau sgiliau meddal ehangach sydd eu hangen ar archwilwyr heddiw - ac yfory. Ochr yn ochr â hyn, rydym yn sefydlu Rhaglen Llwybrau newydd, sy’n cynnig dau lwybr mynediad i gymhwyster ACA: prentisiaeth a llwybr gradd ôl-raddedig.