Ar ôl cynnydd digynsail mewn cyllid o £1.8 biliwn yn 2020-21 (cynnydd o 14.3% mewn termau real), cafodd gwasanaethau iechyd yng Nghymru ddyrchafiad o 0.2 biliwn (cynnydd mewn termau real 2% ) yn 2021-22. Methodd tri o'r saith bwrdd iechyd yng Nghymru â chyrraedd eu dyletswydd ariannol i fantoli’r gyllideb dros gyfnod o dair blynedd. Fodd bynnag, mewn blwyddyn o bwysau sylweddol, mae'r diffyg ariannol o fewn blwyddyn ar draws GIG Cymru wedi aros yn weddol sefydlog.

Mae wedi bod yn flwyddyn arall lle mae galw mawr ar GIG Cymru. Mae effaith barhaus COVID-19 a chynnydd sylweddol mewn cleifion sy'n aros am driniaeth wedi cadw'r GIG o dan bwysau cyson.

Er gwaethaf y cyllid uwch, erys gorwariant ar draws GIG Cymru. Fe fethodd byrddau iechyd prifysgol Betsi Cadwaladr, Bae Abertawe a Hywel Dda unwaith eto i gyrraedd eu dyletswydd i fantoli’r gyllideb, hyd yn oed dros gyfnod o dair blynedd. Fodd bynnag, yn erbyn cefndir o bwysau sylweddol, roedd cyfanswm y diffyg yn y flwyddyn yn eithaf statig ar £47.4 miliwn (£47.9 miliwn yn 2020-21) a'r gwariant cronnus tair blynedd ar draws y GIG wedi gostwng o £233 miliwn i £184 miliwn.

Mae cyrff y GIG yn parhau i gadw golwg ar wariant cysylltiedig â COVID-19. Mae eu ffurflenni dychwelyd misol i Lywodraeth Cymru yn dangos eu bod wedi gwario £0.88 biliwn net ychwanegol yn 2021-22 oherwydd COVID-19, gostyngiad o 25% ar y £1.1 biliwn a adroddwyd ar gyfer 2020-21. O'r £0.88 biliwn hwn, roedd mannau gwario penodol yn cynnwys £0.27 biliwn ar frechu, olrhain a phrofi, £0.06 biliwn ar offer diogelu personol a £0.05 biliwn ar gapasiti ysbytai maes/ymchwydd. Roedd cyflogau staff oherwydd gweithgaredd cysylltiedig â COVID-19 yn £0.4 biliwn, ac roedd £0.03 biliwn o hyn ar staff asiantaeth. Dim ond cyfran fechan o wariant staff asiantaeth yw hyn yn 2021-22, a welodd gynnydd o 23% o'r flwyddyn flaenorol i £0.27 biliwn ledled GIG Cymru yn y brif ran yn talu am swyddi gwag parhaus y gweithlu.

Yn gadarnhaol, mae arbedion a adroddwyd yn cynyddu o'r flwyddyn flaenorol, ond mae cyfran gynyddol yn cael eu darparu drwy gamau untro fel oedi gwariant yn hytrach na gyrru effeithlonrwydd.

Bydd cynllunio strategol yn allweddol i sicrhau trawsnewidiad yn y GIG ac mae cyrff nawr yn symud yn ôl at gynllunio mwy hirdymor o'r cynlluniau blynyddol mwy ystwyth a ddefnyddiwyd yn ystod y 2 flynedd ddiwethaf. I'r cyrff hynny sydd heb lunio cynlluniau sydd wedi'u cymeradwyo gan Lywodraeth Cymru hyd yma, gallai hyn fod yn her sylweddol.

Mae'r data hwn ynghyd â manylion pellach wedi'i nodi mewn offeryn data newydd [agorir mewn ffenestr newydd] a gyhoeddir heddiw.