Ar hyn o bryd ni all Cyngor Sir Penfro ddarparu sicrwydd digonol fod ei drefniadau'n alluog i gyflawni ei flaenoriaethau a chanlyniadau gwell i ddinasyddion. Dyma yw casgliad cyffredinol adroddiad asesu corfforaethol a gyhoeddwyd gan yr Archwilydd Cyffredinol heddiw.

Mae'r Cyngor wedi dechrau datblygu egwyddorion sefydliadol a strategaeth gorfforaethol newydd, gan ei fod yn cydnabod yr angen am newid sylfaenol mewn diwylliant ac ymagwedd strategol newydd er mwyn cyflawni ei flaenoriaethau gwasanaeth o fewn y cyfyngiadau ariannol mae'n eu hwynebu. Mae'r Cyngor wedi penodi'r ymgynghorwyr PricewaterhouseCoopers (PwC) i ddarparu'r capasiti a'r arbenigedd ychwanegol y mae eu hangen ar y Cyngor er mwyn rhoi agenda drawsnewid ar waith.

Mae diffyg eglurder mewn perthynas â chyfrifoldebau a rolau llywodraethu allweddol yn y Cyngor yn gwanhau atebolrwydd, ac mae rhai agweddau ar y trefniadau llywodraethu sy'n bodoli nad ydynt yn ategu tryloywder cyson wrth wneud penderfyniadau. Ar hyn o bryd nid oes trefniadau effeithiol ar waith er mwyn helpu i nodi'r gwendidau hyn a mynd i'r afael â hwy.

Mae'r Cyngor yn gweithio'n rhagweithiol gyda'i bartneriaid strategol er mwyn darparu canlyniadau gwell i ddinasyddion yn Sir Benfro, ac mae wrthi'n monitro perfformiad y partneriaethau hyn er mwyn gwerthuso'r cynnydd o ran y blaenoriaethau a bennwyd yng Nghynllun Integredig Sengl y Sir. Mae partneriaid yn fwy cadarnhaol ynghylch cydweithio yn y dyfodol wrth iddynt sylwi ar newid o ran diwylliant a diffuantrwydd yn y Cyngor.

Mae cryn le gan y Cyngor i wella ei drefniadau o ran penderfyniadau, rheoli, a chynllunio ariannol os yw am fynd i'r afael â'r heriau ariannol y mae'n eu hwynebu yn 2015-16 a'r tu hwnt.  Mae angen i'r Cyngor wella ei ffocws ar ei swyddogaethau corfforaethol strategol allweddol os yw'n mynd i fod yn hyderus ei fod yn gwneud y defnydd gorau o'i adnoddau.

Mae'r Cyngor yn adolygu ac yn atgyfnerthu ei drefniadau rheoli risg a chynllunio gwelliant, ac mae llwyddo i wella mewn rhai meysydd blaenoriaeth allweddol yn cynnwys rheoli gwastraff, iechyd yr amgylchedd, diogelu, y gwasanaethau cymdeithasol ac addysg. O gymharu â'r flwyddyn flaenorol ac o gymharu â chynghorau eraill Cymru, mae'r Cyngor wedi gwella ei berfformiad cyffredinol.

Mae'r Archwilydd Cyffredinol yn gwneud argymhelliad statudol fod y Cyngor yn datblygu cynllun strategol sy'n pennu gweledigaeth glir ar gyfer darparu ei wasanaethau yn y dyfodol, a hynny o fewn y cyfyngiadau ariannol a wynebir ganddo yn y tymor canolig. Yn ogystal, mae'n ofynnol i'r Cyngor lunio cynllun gweithredu er mwyn rhoi sylw i'r gwendidau o ran ei drefniadau sydd wedi'u nodi yn yr Adroddiad Asesu Corfforaethol.

Heddiw dywedodd Huw Vaughan Thomas, Archwilydd Cyffredinol Cymru:

 ‘Mae ymdeimlad cynyddol yng Nghyngor Sir Penfro o gyfleoedd ynghyd â disgwyliad o gyfeiriad newydd a diwylliant sefydliadol gwell. Bellach mae angen i'r Cyngor ganolbwyntio ar roi trefniadau pendant ar waith a fydd yn ei helpu i gyflawni ei flaenoriaethau a chanlyniadau gwell ar gyfer dinasyddion Sir Benfro.’