Mae Awdurdod Cyllid Cymru a Thrysorlys Cymru yn gweithio’n dda i weithredu cynlluniau i drosglwyddo rhai trethi a phwerau benthyg o Lywodraeth y DU i Gynulliad Cenedlaethol Cymru. Dyna ddywed adroddiad a gyhoeddwyd gan Archwilydd Cyffredinol Cymru.

Mae ei adroddiad diweddaru yn dod i’r casgliad bod Awdurdod Cyllid Cymru yn gweithredu’n effeithiol i weinyddu’r Dreth Trafodiadau Tir a’r Dreth Gwarediadau Tirlenwi, a gafodd eu trosglwyddo i Gymru ar 1 Ebrill 2018. Canfu hefyd bod gan Drysorlys Cymru drefniadau priodol ar waith ar gyfer cael sicrwydd ynghylch gweithrediad Cyfraddau Treth Incwm Cymru gan CThEM.

Sefydlwyd Awdurdod Cyllid Cymru i bob pwrpas i ddiwallu’r prif heriau. Mae wedi gweinyddu’r ddwy dreth a ddatganolwyd yn briodol hyd yn hyn ac wedi cymryd camau i allu ymateb i ddatblygiadau posibl yn y dyfodol  gan gynnwys gweithio gyda Thrysorlys Cymru pan fo hynny’n briodol.

Mae cyfanswm cost gweithredu Cyfraddau Treth Incwm Cymru eto i’w gadarnhau’n derfynol ond amcangyfrifir ei fod rhwng  £7.7 miliwn a £9.7 miliwn. Mae’r rhan fwyaf o’r gost honno yn ymwneud â gweithgaredd CThEM. Mae Trysorlys Cymru yn cymryd rhan weithredol yn y trefniadau i drosglwyddo cyfrifoldebau am Gyfraddau Treth Incwm Cymru i Gymru ac mae’n cael sicrwydd priodol gan CThEM ynghylch ei brosesau i nodi trethdalwyr Cymru. Mae’r dulliau a ddefnyddir i ragamcanu cyllid sy’n ddyledus i Gymru o Gyfraddau Treth Incwm Cymru yn briodol ac mae Trysorlys Cymru yn archwilio ffyrdd o wella data sylfaenol.

Canfu'r adroddiad fod Trysorlys Cymru a CThEM yn cyd-weithio’n effeithiol i gyfathrebu â’r cyhoedd ynghylch Cyfraddau Treth Incwm Cymru. Mae’r cynlluniau i ymgysylltu yn glir, yn gymesur ac yn nodi mesurau llwyddiant yn eglur. Dylai canlyniadau’r arolwg ganiatáu i Drysorlys Cymru fesur ymwybyddiaeth y cyhoedd o Gyfraddau Treth Incwm Cymru dros amser ac i gynllunio gweithgaredd cyfathrebu ar gyfer y dyfodol.

Mae’r adroddiad yn nodi nifer o feysydd i Awdurdod Cyllid Cymru ganolbwyntio arnynt, gan gynnwys:

• Creu partneriaethau strategol i sicrhau’r gallu digidol gorau.
• Adolygu’r trefniadau cyd-lywodraethu gyda Thrysorlys Cymru.
• Datblygu ei gynllun corfforaethol 3 blynedd erbyn 31 Mawrth 2019.

Mae’r adroddiad hefyd yn nodi meysydd i Drysorlys Cymru ganolbwyntio arnynt o ran Cyfraddau Treth Incwm Cymru:

• Mewn partneriaeth â CThEM, datblygu strwythur llywodraethu priodol cyn dechrau casglu Cyfraddau Treth Incwm Cymru ym mis Ebrill 2019.
• Cynnal mynediad at ddata amserol a chywir, i ganiatáu i gyllid gael ei ragamcanu yn gywir bob blwyddyn
• Cadarnhau cyfanswm cost derfynol y prosiect a threfniant rhannu cost gyda Llywodraeth yr Alban ar gyfer unrhyw gostau sy’n berthnasol i system dreth incwm Cymru a’r Alban.

Dywedodd Archwilydd Cyffredinol Cymru, Adrian Crompton:

“Rwy’n falch o weld bod Awdurdod Cyllid Cymru a Thrysorlys Cymru yn gweithio’n dda i baratoi a chyflawni eu dyletswyddau ar gyfer cyflawni datganoli cyllidol yng Nghymru. Rydym ni’n parhau mewn cyfnod hollbwysig, gyda Chyfradd Treth Incwm Cymru yn cael ei chyflwyno mewn ychydig dros 3 mis. Mae fy adroddiad yn darparu rhai pwyntiau i’w hystyried a ddylai eu helpu i barhau â’r hyn sydd wedi bod yn weithrediad effeithiol hyd yma.”