Mae dau gyngor wedi ysgwyddo gwariant anghyfreithlon o fwy na £290,000, yn ôl adroddiadau a gyhoeddwyd heddiw gan Archwilydd Cyffredinol Cymru. Yn y ddau adroddiad, canfuwyd diffygion arwyddocaol mewn trefniadau caffael, gyda’r naill gyngor na’r llall yn meddu ar drefniadau priodol i sicrhau darbodaeth, effeithlonrwydd ac effeithiolrwydd o ran eu defnydd o adnoddau.

Mae Cyngor Tref Bwcle yng Ngogledd Cymru wedi ysgwyddo gwariant sy’n gyfanswm o £153,898 ar ddau gontract glanhau, a gwariant o £116,064 ar benodi Rheolwr Canol y Dref. Yn yr achosion hyn, canfuwyd fod y Cyngor wedi methu â chydymffurfio â’i reolau sefydlog ei hun. Wrth wneud hynny, fe ysgwyddodd y Cyngor wariant anghyfreithlon a oedd yn gyfanswm o £269,962.

Canfuwyd fod Cyngor Cymuned y Mwmbwls yng Ngorllewin Cymru wedi gorwario’i gyllideb yn sylweddol mewn perthynas â gwasanaethau ymgynghoriaeth gynllunio ac, wrth wneud hynny, ei fod wedi methu â chydymffurfio â’i Reolau Sefydlog a’i Reoliadau Ariannol ei hun. Ysgwyddodd y Cyngor wariant o £21,400 a oedd, yn ôl adroddiad heddiw, yn erbyn y gyfraith.

Mae’r adroddiadau’n cyflwyno nifer o argymhellion i’r cynghorau, gan gynnwys adolygu:

• Rheolau sefydlog i gael gwared ag unrhyw amwysedd
• Prosesau caffael i sicrhau cydymffurfiaeth
• Amodau gorchwyl ar gyfer contractau

Mae’r ddau adroddiad wedi derbyn barn archwilio amodol.

Nodiadau i Olygyddion

• Gan weithredu dan drefniadau dirprwyedig ac ar ran Archwilydd Cyffredinol Cymru, mae’r Archwilydd Cyffredinol Cynorthwyol wedi cyhoeddi’r adroddiadau hyn dan adran 22 o Ddeddf Archwilio Cyhoeddus (Cymru) 2004.
• Mae’n ofynnol i’r Archwilydd Cyffredinol ystyried a ddylai gyhoeddi adroddiad er budd y cyhoedd ar unrhyw fater arwyddocaol sy’n dod i’w sylw yn ystod archwiliad, a’i ddwyn i sylw’r corff archwiliedig a’r cyhoedd.
• Mae’n rhoi cyfle i’r Cyngor egluro’r camau pwysig y mae wedi’u cymryd i wella trefniadau ac i sicrhau bod y risg y bydd methiannau o’r fath yn cael eu hailadrodd yn cael ei lleihau i’r eithaf.
• Ar ôl cyhoeddi adroddiad er budd y cyhoedd, mae’n ofynnol i’r Cyngor ystyried yr adroddiad yn un o gyfarfodydd llawn y Cyngor o fewn un mis i ddyddiad ei gyhoeddi. Yn y cyfarfod, rhaid i’r Cyngor benderfynu a yw’r adroddiad yn ei gwneud yn ofynnol iddo gymryd unrhyw gamau gweithredu; pa un a yw’r argymhellion yn yr adroddiad yn mynd i gael eu derbyn; a pha gamau gweithredu (os o gwbl) i’w cymryd mewn ymateb i’r adroddiad a’r argymhellion.