Canllaw newydd yr Archwilydd Cyffredinol yn rhoi i ni'r gwir am gyllid cyhoeddus Cymru

16 Gorff 2018 - 10:37yb

Mae ein canllaw diweddaraf yn edrych ar sut y caiff gwasanaethau cyhoeddus eu hariannu yng Nghymru, sut y caiff cyllidebau eu pennu, a sut y mae'r cyrff cyhoeddus yn adrodd ar eu perfformiad

Heddiw, cyhoeddodd yr Archwilydd Cyffredinol ganllaw defnyddiol ar gyllid cyhoeddus yng Nghymru. Fe'i cynlluniwyd i helpu'r sector cyhoeddus, gwleidyddion, academyddion, y cyfryngau a sefydliadau perthnasol eraill. Mae'n nodi rhai materion allweddol y dylai'r rhai sy'n ymwneud â chraffu ar gyllid cyhoeddus eu cadw mewn cof.

Mae deall a gallu craffu ar benderfyniadau ynghylch gwariant cyhoeddus yn rhan hanfodol o gymdeithas ddemocrataidd. Mae Canllaw newydd yr Archwilydd Cyffredinol i Gyllid Cyhoeddus Cymru yn rhoi trosolwg hawdd ei ddirnad o rai o'r materion allweddol ym myd cyllid cyhoeddus Cymru. Mae'n edrych ar y canlynol:

  • sut y mae Cymru'n cael cyllid ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus – sy'n cynnwys enghraifft ymarferol o sut y mae fformiwla Barnett yn gweithio, y pwerau codi trethi newydd a phresennol, a sut y mae taliadau a ffioedd yn gweithio;
  • pryd y gwneir y penderfyniadau allweddol ar gyfer gosod cyllidebau, a sut y mae cyrff cyhoeddus yn pennu eu cynlluniau ariannol; a
  • y ffyrdd y mae cyrff cyhoeddus yn adrodd ar ba mor dda y maent yn perfformio o ran eu defnydd o gyllid i gyflawni gwell canlyniadau ar gyfer pobl a chymunedau.

Heddiw, dywedodd yr Archwilydd Cyffredinol, Huw Vaughan Thomas:

“Yn ystod fy amser fel Archwilydd Cyffredinol, mae wedi fy nharo bod angen esbonio i bobl y pethau sylfaenol ynghylch cyllid ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus datganoledig yng Nghymru. Os ydym i sicrhau bod gwaith craffu democrataidd a gwaith craffu ar y cyfryngau yng Nghymru yn gadarn, mae angen deall yn glir pwy sy'n gwario beth a sut y gellir eu dwyn i gyfrif. Rwy'n gobeithio y bydd fy nghanllaw yn ffynhonnell ddefnyddiol o wybodaeth ar gyfer y rhai sydd eisoes yn ymwneud â'r gwasanaethau cyhoeddus, ynghyd â'r cyhoedd yn gyffredinol.”The Auditor General has today published a useful guide to public finances in Wales. It is designed to help the public sector, politicians, academics, the media and other relevant organisations. It sets out some key issues that those involved in scrutinising public finances should keep in mind.

Understanding and being able to scrutinise decisions about public spending is a vital part of a democratic society. The Auditor General’s new Guide to Welsh Public Finances provides an easy to digest overview of some of the key issues in Welsh public finances. It looks at:

  • how Wales receives funding for public services – including a practical example of how the Barnett formula works, new and existing tax raising powers and how charges and fees work;
  • when the key decisions are made for budget setting and how public bodies set their financial plans; and
  • the ways in which public bodies report on how well they are doing in using funding to deliver better outcomes for people and communities.

Auditor General Huw Vaughan Thomas said today:

“In my time as Auditor General, I have been struck by the need to explain to people the basics of funding for devolved public services in Wales.  If we are to have robust democratic and media scrutiny in Wales, there needs to be a clear understanding of who spends what and how they can be held to account. I hope my guide will be a helpful source of information for those already involved in public services and the wider general public alike.”