Rhywfaint o gynnydd da ond mae'r modd yr ymdrinnir â cheisiadau am ad-daliad ffioedd cartrefi gofal yn destun pryder o hyd

29 Ion 2015 - 12:00yb

Adroddiad dilynol yn nodi materion parhaus yn ymwneud â hawliadau ôl-weithredol ar gyfer Gofal Iechyd Parhaus y GIG

Cafwyd ymateb cadarnhaol gan Lywodraeth Cymru i nifer o'r materion a godwyd a'r argymhellion a wnaed yn flaenorol gan yr Archwilydd Cyffredinol a Phwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus y Cynulliad Cenedlaethol. Er hynny, mae'r dull o glirio hawliadau ôl-weithredol ar gyfer Gofal Iechyd Parhaus y GIG yn destun pryder o hyd, yn ôl adroddiad a gyhoeddwyd heddiw gan Archwilydd Cyffredinol Cymru.

Mae'r adroddiad, sy'n mynd ar drywydd canfyddiadau o fis Mehefin 2013, yn edrych ar berfformiad y GIG wrth reoli Gofal Iechyd Parhaus y GIG. Gofal Iechyd Parhaus y GIG yw pecyn o ofal a ddarperir i bobl yr asesir eu bod ag anghenion gofal sylfaenol. Gall y pecynnau gofal hyn gynnwys ariannu ffioedd cartref gofal. Gall unigolion wneud cais am adolygiadau ôl-weithredol ar gyfer ad-daliad ffioedd cartrefi gofal os teimlant y gallent fod wedi bod yn gymwys am becyn gofal iechyd parhaus.

Canfu'r adroddiad fod Llywodraeth Cymru wedi cymryd nifer o gamau pwysig ers mis Mehefin 2013, gan gynnwys lansio Fframwaith Cenedlaethol diwygiedig ar gyfer Gofal Iechyd Parhaus y GIG wedi'i ategu gan raglen hyfforddiant staff, arweinyddiaeth a goruchwyliaeth mwy cadarn. Mae’r rhain yn darparu sylfaen i sicrhau bod pobl drwy gydol Cymru yn cael eu trin yn deg ac yn gyson. Mae wybodaeth gyhoeddus wedi’i chynyddu a bydd hyn yn cynorthwyo pobl i ddeall y fater gymhleth hon yn well. 

Llwyddodd Prosiect Powys (prosiect cenedlaethol a sefydlwyd i ymdrin â hawliadau ôl-weithredol) i adolygu'r 2,525 o hawliadau a dderbyniodd hyd at 15 Awst 2010.  Ers y dyddiad hwnnw, mae'r GIG wedi derbyn 4,092 o hawliadau eraill, llawer ohonynt mewn ymateb i ddatganiad gan Lywodraeth Cymru  mai mis Gorffennaf 2014 fyddai'r terfyn amser ar gyfer derbyn hawliadau yn ymwneud â chyfnod rhwng 1 Ebrill 2003 a 31 Gorffennaf 2013. Prosiect Powys sy'n ymdrin â'r mwyafrif o'r hawliadau a dderbyniwyd ers 16 Awst 2010 ond cyfrifoldeb y byrddau iechyd yw nifer sylweddol ohonynt. Mae'r adroddiad yn codi nifer o bryderon ynglŷn â'r dull o ymdrin â'r hawliadau hyn. Yn benodol:

  • mae Prosiect Powys, er iddo ddangos ei allu i gyflawni, bellach yn wynebu her hyd yn oed fwy wrth brosesu ei gyfran o'r hawliadau presennol;
  • nid yw byrddau iechyd wedi llwyddo i gytuno ar wybodaeth ystyrlon a chywir ar gynnydd yr hawliadau, nac wedi adrodd ar hyn; ac
  • nid yw rhai byrddau iechyd wedi dangos eu bod yn gallu ymdrin â'r hawliadau y maent yn gyfrifol amdanynt mewn ffordd amserol, ac o ganlyniad ymdrinnir â rhai hawlwyr yn afresymol.

Daw'r adroddiad i'r casgliad bod angen i Lywodraeth Cymru ymgymryd â rôl gryfach a rhoi mwy o gyfarwyddyd i fyrddau iechyd er mwyn gwella a chyflawni'r gwaith o brosesu hawliadau ôl-weithredol o fewn y terfyn amser. Mae Llywodraeth Cymru wedi derbyn y prif pryderon a godir yn yr adroddiad a bydd yn mynd i’r afael â hwythau: mae’r adroddiad yn argymell nifer o gamau gweithredu penodol, a gynlluniwyd i sicrhau'r canlynol:

  • bod gwybodaeth ar gael i fonitro cynnydd hawliadau ôl-weithredol;
  • bod byrddau iechyd unigol yn neilltuo adnoddau staff priodol at brosesu hawliadau ôl-weithredol;
  • bod byrddau iechyd yn darparu cyllid digonol ar gyfer Prosiect Powys er mwyn cefnogi ei waith;
  • y caiff pobl eu trin yn deg pan ofynnir iddynt gyflwyno prawf eu bod wedi talu ffioedd cartref gofal; a
  • bod gwybodaeth gyhoeddus yn cael ei hyrwyddo mor eang â phosibl.

 

Dywedodd yr Archwilydd Cyffredinol, Huw Vaughan Thomas, heddiw: “Mae adroddiad dilynol heddiw'n dangos y bu rhai llwyddiannau ond mae gwaith i'w wneud o hyd er mwyn sicrhau newid sylweddol yn y ffordd y mae rhai byrddau iechyd yn ymdrin â hawliadau ôl-weithredol. Rhaid i Lywodraeth Cymru atgyfnerthu ei rôl wrth reoli Gofal Iechyd Parhaus y GIG er mwyn sicrhau yr ymdrinnir â hawliadau mor gyflyn ac effeithlon â phosibl.