Nid yw awdurdodau lleol yn ystyried pob dewis i gynhyrchu incwm

9 Tach 2016 - 11:39yb

Mae gwendidau mewn polisïau a’r ffordd y maent yn defnyddio data ymysg y prif faterion 

Mae ein hadroddiad diweddaraf yn pwyso a mesur sut y mae awdurdodau lleol yn cynhyrchu incwm ac yn manteisio ar y gallu i godi tâl am wasanaethau i wella eu sefyllfa ariannol.

Mae’n canfod, er bod awdurdodau lleol yn codi mwy o arian wrth godi tâl, nid ydynt yn ystyried pob dewis i gynhyrchu incwm, a hynny o ganlyniad i wendidau yn eu polisïau a sut y maent yn defnyddio data a gwybodaeth i gefnogi’r broses o wneud penderfyniadau.

Mae’r adroddiad yn tynnu sylw at nifer o heriau sy’n wynebu awdurdodau lleol wrth ystyried cynhyrchu incwm, gan gynnwys:

  • Y sail gyfreithiol ar gyfer gosod a rheoli taliadau sy’n dylanwadu ar ddull yr awdurdodau o godi tâl;
  • Yr amrywiaeth eang o ran pa mor dda y mae awdurdodau lleol yn cynhyrchu incwm;
  • Yr her anodd o gydbwyso cyfleoedd i gynyddu refeniw a gallu cymunedau a defnyddwyr gwasanaeth i dalu mwy; a
  • Pha mor effeithiol ydyw awdurdodau wrth werthuso taliadau er mwyn deall eu heffaith yn llawn. 

Mae’r adroddiad hwn hefyd yn cynnwys cymariaethau o ran perfformiad a dulliau o fynd ati i gynhyrchu incwm drwy godi tâl yng Nghymru, yr Alban a Lloegr ac yn amlygu effaith y gwahanol ddulliau o fynd ati i gynhyrchu incwm.

Nodir wyth argymhelliad yn yr adroddiad er mwyn helpu awdurdodau lleol i ddatblygu ac annog cynlluniau mwy effeithiol ar gyfer pennu pa wasanaethau y dylid codi tâl amdanynt a sut y pennir y taliadau hyn. Mae’r adroddiad hefyd yn cynnwys rhestr wirio arferion da i gefnogi’r rhai hynny sy’n gwneud penderfyniadau ynghylch sut i fynd ati i bennu taliadau ar gyfer gwasanaethau unigol.

Meddai’r Archwilydd Cyffredinol, Huw Vaughan Thomas heddiw: “Mae ein hadroddiad diweddaraf yn ystyried yr heriau sy’n wynebu awdurdodau lleol wrth ddarparu gwasanaethau am lai o arian, a sut y mae awdurdodau yn manteisio ar y gallu i godi tâl am wasanaethau i gynnal y gwasanaethau hynny. Noda’r adroddiad gymhlethdodau’r sail gyfreithiol bresennol ar gyfer codi tâl, yr angen i awdurdodau feddwl yn fwy strategol ynglŷn â’r hyn y maent yn codi tâl amdano ac yn enwedig sut y mae eu penderfyniadau yn effeithio ar ddefnyddwyr gwasanaethau. Rwy’n gobeithio y bydd yr adroddiad yn cefnogi aelodau etholedig wrth benderfynu sut orau i fanteisio i’r eithaf ar godi tâl am wasanaethau’r cyngor er mwyn cynhyrchu incwm.”