Mae angen i gynghorau cymunedol wella rheolaeth ariannol a llywodraethu

30 Ion 2017 - 12:06yp

“Mae nifer y cynghorau sy’n derbyn barn archwilio amodol yn rhy uchel” meddai’r Archwilydd Cyffredinol.

Mae gormod o gynghorau cymunedol yng Nghymru yn derbyn barn archwilio amodol y gellid ei hosgoi, meddai adroddiad gan Archwilydd Cyffredinol Cymru heddiw.

Daeth y pumed ymchwiliad blynyddol i reolaeth ariannol a llywodraethu dros 735 o gynghorau cymunedol ledled Cymru i'r casgliad bod lle i ddatblygu a gwella rheolaeth ariannol a llywodraethu ymhellach, yn enwedig o ran ansawdd yr adroddiadau ariannol.

Mae hyn yn fwy perthnasol fyth yng ngoleuni’r ffaith fod cynghorau sir yn ystyried trosglwyddo rhagor o asedau i gynghorau cymunedol, sydd ar hyn o bryd yn gyfrifol am dros £43 miliwn o arian cyhoeddus. Canfu ein gwaith fod dros 200 o gynghorau wedi derbyn barn archwilio amodol, gan gynnwys nifer anghymesur o gynghorau llai.

Daethom hefyd i'r casgliad fod angen iddynt wella prydlondeb y ffordd y maent yn paratoi cyfrifon ac ansawdd y ffurflen archwilio. Mewn nifer fechan o achosion ystyrid y gwendidau a ganfuwyd yn ddigon difrifol i wneud argymhellion ysgrifenedig ffurfiol i gynghorau unigol.

Mae ein hadroddiad yn terfynu drwy dynnu sylw at y ffaith yr edrychir yn fanylach ar y themâu allweddol a nodir uchod mewn archwiliadau yn y dyfodol a bod angen i gynghorau wneud mwy i sicrhau eu bod yn cydymffurfio â’r rheoliadau, gan gynnwys gweithredu cod ymddygiad, a chanolbwyntio ar y ffordd y maent yn rheoli cronfeydd wrth gefn a balansau.

Meddai Huw Vaughan Thomas, Archwilydd Cyffredinol Cymru, heddiw:

“Mae’r atebolrwydd a’r craffu a ddaw yn sgil defnyddio arian cyhoeddus yn mynd yn dynnach o hyd. Mae cynghorau cymunedol yn gyfrifol am dros £43 miliwn o arian ac mae rhagor o gyfrifoldebau yn debygol o gael eu datganoli iddynt. Mae'n destun pryder i weld bod nifer o gynghorau yn derbyn barn amodol, y gellid yn hawdd ei hosgoi, ac rwyf yn eu hannog i edrych i mewn i’w harferion presennol er mwyn sicrhau eu bod yn cydymffurfio â’r archwiliad pan ddaw adolygiad 2016-17.”