Llywodraeth Cymru ar y trywydd cywir i helpu pobl ifanc 16-18 oed i mewn i addysg, cyflogaeth neu hyfforddiant

9 Gorff 2014 - 4:04yp

Ond nid yw'r cynlluniau yn ddigon clir ar gyfer helpu pobl ifanc 19-24 oed, meddai’r Archwilydd Cyffredinol.

Trawsgrifiad o fideo [PDF 95KB Agorir mewn ffenest newydd]

Mae Llywodraeth Cymru mewn sefyllfa dda i helpu i leihau nifer y bobl ifanc 16-18 oed nad ydynt mewn addysg, cyflogaeth na hyfforddiant (NEET) yng Nghymru ond nid ydynt mewn sefyllfa cystal i leihau nifer y bobl ifanc 19-24 oed, yn ôl adroddiad gan Archwilydd Cyffredinol Cymru. Canfu'r adroddiad hefyd na all Llywodraeth Cymru asesu a yw'n cyflawni gwerth am arian.

Yn ei adroddiad, sy'n ystyried Fframwaith Ymgysylltu a Datblygu Ieuenctid Llywodraeth Cymru, mae'r Archwilydd Cyffredinol yn amlygu'r modd y mae dull gweithredu Llywodraeth Cymru yn seiliedig ar dystiolaeth gadarn a bod ganddi gefnogaeth cynghorau lleol a dulliau clir i fonitro cynnydd. Fodd bynnag, erys risgiau sylweddol o hyd, gan nad yw'r Fframwaith yn ddigon clir ynghylch cymorth i bobl ifanc 19-24 oed ac nad oes gan Lywodraeth Cymru asesiad trylwyr o'r adnoddau sy'n ofynnol i gyflawni ei amcanion.

Rhwng 2008 a 2012 fe wnaeth nifer y bobl ifanc 16-18 oed sy'n NEET leihau o 12.4 i ychydig dros 10 y cant, ac fe gynyddodd nifer y bobl ifanc 19-24 oed sy'n NEET o 6 y cant i 23 y cant. Canfu'r adroddiad bod y Fframwaith yn canolbwyntio ar y grŵp oedran iau ac, os caiff ei weithredu'n llwyddiannus, mae'n debygol o helpu i leihau nifer y bobl ifanc 16-18 oed sy'n NEET. Fodd bynnag, nid yw'n amlwg a fydd yn ddigon i gyflawni amcanion y Llywodraeth ar gyfer y nifer fwy o bobl ifanc 19-24 oed.

Mae'r Archwilydd Cyffredinol yn amcangyfrif i tua £200 miliwn gael ei wario gan Lywodraeth Cymru ac Ewrop yn 2012-13 mewn perthynas â lleihau nifer y bobl ifanc sy'n NEET. Canfu'r adroddiad na wnaeth Llywodraeth Cymru asesu cost y ddarpariaeth angenrheidiol ar gyfer cefnogi gweithrediad Fframwaith ar y cychwyn, ond cred y gall gyflawni ei amcanion drwy ailffocysu gwariant presennol yn y maes hwn. Mae gwaith yn mynd rhagddo i sicrhau bod arian Ewropeaidd yn cyd-fynd yn well â blaenoriaethau Llywodraeth Cymru yn y dyfodol, ond ceir gwendidau o ran gwerthuso ymyriadau ac nid yw'r cynlluniau yn ddigon clir ynghylch asesu gwerth am arian y gwariant.

Dywedodd Archwilydd Cyffredinol Cymru, Huw Vaughan Thomas, heddiw:

"Rwy'n falch o glywed bod Llywodraeth Cymru ar y trywydd cywir i leihau nifer y bobl ifanc 16-18 oed sy'n NEET yng Nghymru. Mae dal angen datblygu dull mwy cytbwys a fydd yn helpu i leihau nifer y bobl ifanc 19-24 oed sy'n NEET. Mae'n hollbwysig bod y ffocws yn cael ei ehangu ac yn sicrhau bod pobl ifanc ar y trywydd cywir hyd at ganol eu hugeiniau ac yn parhau i sicrhau nad yw ein pobl ifanc yn wynebu diweithdra." 

Mae'r adroddiad yn gwneud nifer o argymhellion i Lywodraeth Cymru, er mwyn eu helpu i sicrhau bod y Fframwaith yn llwyddiant, yn cynnwys:

  • Cydweithio â phartneriaid er mwyn mapio ac adolygu'r adnoddau sy'n ofynnol i gyflawni ei nodau;
  • Egluro ei fframwaith ei hun a dull cynghorion o weithio er mwyn lleihau ymddieithriad ymysg pobl ifanc 19-24 oed;
  • Canolbwyntio gweithgarwch ar bobl ifanc sydd fwyaf tebygol o fod yn NEET yn cynnwys rhieni ifanc a phobl ifanc ag anableddau neu salwch cronig;
  • Sicrhau bod cynghorau a'u partneriaid yn rhannu targedau Llywodraeth Cymru ar gyfer lleihau nifer y bobl ifanc sy'n NEET; a
  • Datblygu dull o fonitro a gwerthuso sy'n sicrhau y gellir sefydlu arfer da a gwerth am arian.