Gosodir y sylfeini am wasanaethau gwella ysgolion rhanbarthol yng Nghymru

2 Meh 2015 - 4:02yp

Eto i gyd, er gwaethaf arwyddion o gynnydd, mae rhai gwendidau yn dal i lesteirio'r gwaith o ddatblygu ymhellach.

Trawsgrifiad Cymraeg  - fideo yn Saesneg yn unig [Word 14KB Agorir mewn ffenest newydd]

Daw adroddiadau a gyhoeddir heddiw gan Archwilydd Cyffredinol Cymru ac Estyn i'r casgliad, ar ôl dechrau ansicr, fod y sylfeini ar gyfer pedwar gwasanaeth gwella ysgolion rhanbarthol bellach yn cael eu sefydlu.

Yn 2011, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ei bod am i awdurdodau lleol ddarparu gwasanaeth gwella ysgolion drwy bedwar consortiwm addysg rhanbarthol.  Bu'r consortia yn cael eu datblygu ers hynny ac, ers 2014, maent wedi bod yn dilyn 'Model Cenedlaethol ar gyfer Gweithio'n Rhanbarthol' Llywodraeth Cymru. Gwnaeth timau'r Archwilydd Cyffredinol ac Estyn, a gydweithiodd, ystyried p'un a oedd dull Llywodraeth Cymru o weithredu consortia rhanbarthol, y broses o lywodraethu'r consortia a'r gwasanaethau a ddarperir ganddynt yn debygol o gyflawni'r gwelliant a fwriadwyd er mwyn cefnogi ysgolion a chyfrannu at y gwaith o wella cyrhaeddiad yng Nghymru.

Nododd yr adroddiadau fod ysgolion yn dechrau cael budd o'r gwasanaethau a ddarparwyd gan y consortia.   Fodd bynnag, mae ansicrwydd ynghylch rôl a diben consortia.  Hefyd, gwnaethant nodi y bu diffyg cynllunio tymor canolig, prinder ffocws ar werth am arian a gwendidau wrth lywodraethu'r consortia.

Cyflawnwyd gwaith maes ar gyfer y ddau adroddiad rhwng mis Awst 2014 a mis Ionawr 2015, gyda'r pedwar consortiwm yn dal i fod ar gam cynnar o weithredu'r Model Cenedlaethol. Nododd adroddiad yr Archwilydd Cyffredinol fod Llywodraeth Cymru a chonsortia rhanbarthol yn dangos ymrwymiad i'r Model, ar y cam cynnar hwn, a bod arwyddion o her gadarnhaol yn cael ei rhoi i ysgolion. Mae gan Lywodraeth Cymru, awdurdodau lleol, consortia ac ysgolion i gyd rolau allweddol i'w chwarae ac mae angen iddynt gydweithredu'n fwy effeithiol er mwyn adolygu cynnydd. Hefyd, nododd yr adroddiad nad yw amcanion ariannol Llywodraeth Cymru yn glir a bod diffyg ffocws ar asesu gwerth am arian drwy gydol y system.

Noda adroddiad Estyn y bu gwelliant graddol yng nghyrhaeddiad disgyblion yn y pedwar rhanbarth yng Nghymru, er na ellir priodoli hyn i ddatblygu consortia yn unig. Drwy waith consortia rhanbarthol, mae ysgolion yn cael eu herio'n fwy trwyadl am eu perfformiad cyfredol.  Fodd bynnag, mae consortia rhanbarthol yn llai effeithiol yn sicrhau bod ysgolion yn cael y cymorth sydd ei angen arnynt i wella. Nid oes gan unrhyw gonsortia ddull strategol cydlynol o leihau effaith amddifadedd ar gyrhaeddiad. 

Dywedodd Archwilydd Cyffredinol Cymru, Huw Vaughan Thomas; "Er ei bod yn braf gweld bod cynnydd yn cael ei wneud wrth bennu her addysgol effeithiol yng Nghymru, mae gwaith i'w wneud o hyd cyn y gallwn ddeall yn llawn fuddiannau'r dull hwn o weithredu. Drwy gynnal yr astudiaeth ar y cam cynnar hwn, gobeithio y bydd y canfyddiadau yn helpu i lywio'r gwaith o ddatblygu'r consortia yn llwyddiannus a chefnogi canlyniadau plant a phobl

ifanc yng Nghymru."
Dywedodd Meilyr Rowlands, Prif Arolygydd Addysg a Hyfforddiant yng Nghymru; "Mae'n galonogol gweld bod ysgolion yn dechrau cael budd o waith y consortia rhanbarthol er bod cryn dipyn o waith i'w wneud o hyd i ddal i fyny â gwledydd eraill.  Mae'r adroddiad wedi nodi sawl maes i'w wella. Mae'n braf dweud bod y consortia rhanbarthol wedi ymateb yn dda i adborth y tîm gwaith maes ac maent eisoes yn ymdrin â llawer o'r materion a godwyd yn yr adroddiad."