GIG Cymru yn mantoli'r gyllideb yn 2013-14 er gwaethaf perfformiad cymysg yn erbyn targedau gwasanaeth

13 Hyd 2014 - 12:51yp

Dengys ein hadroddiad fod rheolaeth ariannol yn gwella. Serch hynny, gorwariodd rhai o gyrff y GIG, cymysg oedd perfformiad gwasanaethau ac mae heriau mawr i ddod o hyd.

Llwyddodd GIG Cymru i fantoli'r gyllideb yn 2013-14, er gwaetha'r ffaith i dri bwrdd iechyd orwario, yn ôl adroddiad a ryddhawyd heddiw gan Archwilydd Cyffredinol Cymru.

Mae'r adroddiad blynyddol, GIG Cymru: Trosolwg o Berfformiad Ariannol a Pherfformiad Gwasanaethau 2013-14, yn canolbwyntio ar dri phrif faes; rheolaeth ariannol, targedau perfformiad a chynllunio ar gyfer GIG Cymru yn y dyfodol. 

Canfu'r adroddiad  y llwyddwyd i fantoli'r gyllideb ar ôl i Adran Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol Llywodraeth Cymru gael £200 miliwn o arian ychwanegol gan adrannau eraill a chronfeydd wrth gefn ac ar ôl i gyrff y GIG orfod gwneud arbedion ariannol sylweddol. Canfu hefyd fod tri o gyrff y GIG wedi methu â mantoli’r gyllideb gan olygu bod eu cyfrifon wedi'u hamodi.

Dywedodd Archwilydd Cyffredinol Cymru, Huw Vaughan Thomas, “Er gwaethaf ymdrech sylweddol, mae cyrff y GIG yn ei chael hi'n fwyfwy anodd rheoli arbedion, ac mae'r ffaith bod cyfrifon tri o gyrff y GIG wedi cael eu hamodi yn gynharach eleni yn arwydd o hyn.

Mae'n braf gweld bod perfformiad mewn meysydd fel atal yn gwella ond nid yw rhai targedau o ran gofal canser a strôc yn cael eu cyrraedd ac mae amseroedd aros ar y cyfan wedi gwaethygu.

Er ei bod yn galonogol gweld bod Llywodraeth Cymru yn cyflwyno fframwaith tair blynedd, mae nifer o risgiau a heriau i ddod o hyd a fydd yn profi ac yn herio'r GIG i beidio â defnyddio mwy na'r cyllidebau refeniw a chyfalaf a ddyrannwyd iddo.

Yr hyn sy'n glir yw na all y GIG barhau fel y mae. Bydd angen gwneud penderfyniadau anodd er mwyn newid y ffordd y caiff gwasanaethau eu darparu, a bydd angen cefnogaeth gwleidyddion i wneud hyn."

Canfu'r adroddiad hefyd mai "cymysg" fu perfformiad gwasanaethau ar draws GIG Cymru yn 2013-14 ac na chyflawnwyd llawer o dargedau allweddol, fel amseroedd aros ar gyfer gwasanaethau a drefnwyd a gwasanaethau brys, yn rheolaidd. Wrth edrych i'r dyfodol, noda'r adroddiad fod cynlluniau integredig tair blynedd yn gam cadarnhaol ymlaen ond y bydd yn anodd i GIG Cymru wneud cynnydd heb newid trawsnewidiol.

Noda'r adroddiad sawl pwynt cadarnhaol, gan dynnu sylw at ymrwymiad cyrff y GIG i ddod o hyd i arbedion, cynnydd cadarnhaol yn erbyn rhai targedau perfformiad (yn enwedig data marwoldeb ac integreiddio rhannau gwahanol o'r GIG) yn ogystal â'r posibilrwydd y gallai'r syniadau sy'n dod i'r amlwg am ofal iechyd darbodus arwain at wasanaethau gwell am gost is.

Mae'r adroddiad yn gwneud nifer o argymhellion i wella perfformiad ariannol a pherfformiad gwasanaethau, gan gynnwys:

  • mae angen i gyrff y GIG gyflwyno adroddiadau ar eu sefyllfa ariannol i'r Adran mewn ffordd fwy cyson.
  • Mae angen i wariant cyfalaf mewn meysydd fel adeiladau a chyfarpar gael ei feintoli a'i flaenoriaethu'n well ar lefel Cymru gyfan.
  • Mae angen gwella ansawdd y cynlluniau integredig tair blynedd.
  • Mae angen i gyrff y GIG ddeall cynlluniau arbedion eu gweithlu yn well.
  • Gellir gwneud mwy i rannu arfer da ac unrhyw wersi a ddysgwyd.