Cyngor Casnewydd yn dangos gwelliant mewn rhai meysydd allweddol

29 Mai 2015 - 12:12yp

Eto i gyd, mae angen iddo fynd i'r afael â gwendidau yn ei drefniadau llywodraethu

Mae Cyngor Dinas Casnewydd wedi gwneud gwelliannau mewn rhai agweddau ar ei drefniadau ond nid yw wedi cyflawni newidiadau ar y raddfa na'r cyflymdra gofynnol ac erys gwendidau hirsefydledig yn ei drefniadau llywodraethu. Dyma gasgliad adroddiad dilynol asesu corfforaethol a gyhoeddir gan yr Archwilydd Cyffredinol heddiw.

Dywedodd Archwilydd Cyffredinol Cymru, Huw Vaughan Thomas:

Mae Cyngor Casnewydd wedi gwneud rhywfaint o gynnydd mewn rhai meysydd allweddol ers ein Hasesiad Corfforaethol yn 2013 ond rhaid iddo ystyried argymhellion yr adroddiad hwn ac atgyfnerthu ei drefniadau llywodraethu ymhellach. Yn arbennig, mae prosesau gwneud penderfyniadau yn hanfodol i sicrhau bod systemau arwain a llywodraethu'r Cyngor yn cefnogi'r gwaith o ddarparu gwasanaethau effeithiol ar adeg economaidd anodd. Byddem yn annog aelodau a swyddogion y Cyngor i gydweithio er mwyn gwella'r trefniadau hyn ac atgyfnerthu'r broses o graffu ar benderfyniadau allweddol.
 

Daw'r adroddiad i'r casgliad bod y Cyngor wedi gwneud cynnydd mewn meysydd fel trefniadau rheoli ariannol, rheoli pobl, TGCh a rheoli perfformiad ond erys gwendidau ym maes llywodraethu ac ni cheir cydarweinyddiaeth effeithiol rhwng aelodau a swyddogion i hybu gwelliant.

Ymhlith y gwelliannau a wnaed mewn trefniadau rheoli ariannol mae atgyfnerthu gwaith cynllunio strategol y Cyngor a'i broses o fonitro arbedion ariannol ac adrodd arnynt. Hefyd, bu cynnydd mewn trefniadau rheoli pobl drwy ddatblygu Cynllun Pobl tair blynedd a gwella'r ffordd y darperir hyfforddiant a datblygiad o fewn y Cyngor. Mae trefniadau TGCh wedi gwella hefyd gyda record dda o gofnodi achosion o dor-diogelwch gwybodaeth, ond ceir gwendidau mewn rhai trefniadau llywodraethu ac ansicrwydd mewn cynlluniau parhad busnes petai rhywbeth na ellid ei ragweld yn digwydd. Mae trefniadau rheoli perfformiad wedi gwella ond ni chânt eu rhoi ar waith yn gyson o fewn gwasanaethau ac erys gwendidau o ran systemau ansawdd data a'r prosesau ar gyfer craffu ar berfformiad.

Er gwaethaf gwelliannau mewn rhai meysydd, erys agweddau ar drefniadau'r Cyngor nad ydynt yn llwyr gefnogi prosesau gwneud penderfyniadau a gwella effeithiol. Mae hyn yn cynnwys yr angen am gamau diogelu i fod mewn lle ar gyfer achlysuron pan fydd cyngor proffesiynol a chyfeiriad gwleidyddol yn gwrthdaro, gan alluogi aelodau etholedig i ystyried yr amrywiaeth llawn o opsiynau a gwybodaeth sydd ar gael wrth wneud neu graffu ar benderfyniadau a sicrhau fod penderfyniadau yn cael eu cofnodi a’u hadrodd arnynt yn dryloyw.

Nododd yr adroddiad hefyd nad ystyriwyd rhai o benderfyniadau allweddol y Cyngor y tu hwnt i gyfarfodydd cabinet ac nad ydynt bob amser yn destun proses gwneud penderfyniadau ffurfiol nac yn ymddangos mewn cofnodion cyhoeddus.

O'r chwe argymhelliad statudol a wnaed yn Asesiad Corfforaethol yr Archwilydd Cyffredinol yn 2013, mae dau yn dal i fod yn gymwys tra bod y gweddill wedi'u diweddaru i adlewyrchu'r cynnydd a wnaed gan y Cyngor. Yn ogystal, gwneir dau argymhelliad newydd yn yr adroddiad dilynol hwn. Mae'r argymhellion newydd yn annog y Cyngor i wneud y canlynol:

  • Gwella ei gydarweinyddiaeth a'i brosesau cyflawni drwy gytuno ar drefniadau atebolrwydd a monitro clir ar gyfer gweithredu argymhellion a chynigion ar gyfer gwella; a
  • Sicrhau y caiff yr holl ddata ar Ddangosyddion Strategol Cenedlaethol eu casglu a'u cyhoeddi yn unol â diffiniadau Llywodraeth Cymru.