Cyngor Caerffili’n ‘Gwella’ Mewn Ymateb i Fethiannau Llywodraethol

21 Ion 2014 - 4:47yp

Ond yn rhy gynnar i ddweud os yw lefelau’r gwelliant yn gynaliadwy, yn ôl yr Archwilydd Cyffredinol

Fe achoswyd y methiannau mewn llywodraethu corfforaethol yng Nghyngor Caerffili gan gyfuniad o wendidau ac er bod yr awdurdod yn gwella erbyn hyn, mae’n rhy gynnar i ddweud os all y gwelliant hwn gael ei gynnal. Dyma gasgliad adroddiad arolygiad arbennig gan Archwilydd Cyffredinol Cymru, sy’n cael ei gyhoeddi heddiw.

Mae’r adroddiad yn nodi nifer o ffactorau a arweiniodd at fethiannau llywodraethol yng Nghyngor Caerffili. Er enghraifft, fe newidiodd y dôn ar frig y sefydliad gyda phenodiad Prif Weithredwr newydd ym mis Medi 2010. Yna, roedd y Cyngor yn rhoi mwy o bwyslais ar weithredu a law yn llaw â hynny daeth yr awydd i gymryd mwy o risgiau a phwysau i weithio’n gynt. Serch hyn, ni adolygwyd trefniadau llywodraethu i adlewyrchu hynny, ni ystyriwyd y potensial o wrthdaro buddiannau cynhenid o dan y strwythurau newydd ac nid oedd gan swyddogion statudol allweddol broffil na dylanwad digonol.

Mae’r adroddiad yn tynnu sylw at nifer o benderfyniadau a wnaed gan y Cyngor nad oedd yn dilyn gweithdrefnau llywodraethu priodol. Hefyd, roedd gwendidau yn y ffordd roedd achosion busnes yn cael eu paratoi i gefnogi penderfyniadau ac yn nhryloywder a pha mor gynhwysfawr roedd adroddiadau’n cael eu paratoi i gefnogi penderfyniadau.

Roedd trefniadau rheoli risgiau hefyd yn wan. Nid oedd y gwasanaeth Archwilio Mewnol yn cael ei ddefnyddio’n effeithiol. Nid oedd trefniadau craffu’n ddigon effeithiol ac roedd gwendidau mewn trefniadau rheoli perfformiad. Roedd hyn yn cynyddu’r risg na fyddai methiannau llywodraethol yn cael eu hatal na’u canfod.

Erbyn hyn mae’r Cyngor yn gwella ei strwythurau llywodraethu ac yn mynd i’r afael â’r angen i newid. Ond, er bod y Cyngor wedi datblygu cynllun gweithredu er mwyn gwella, mae angen iddo weithredu’r cynllun yn llawn a chryfhau ymhellach swyddogaethau llywodraethu allweddol megis rheoli risgiau ac archwilio mewnol.

Mae angen i’r Cyngor hefyd sicrhau ei fod yn parhau i fewnosod a chynnal y trefniadau mwy cadarn y mae’n eu gosod mewn lle – er ei bod yn edrych yn debygol y bydd pwysau ariannol yn cynyddu a bod agenda eang ar gyfer newid ar y gorwel.

Mae’r adroddiad yn gwneud 8 argymhelliad ar gyfer gwella, gan gynnwys galw ar y Cyngor i:

  • Egluro, a hynny mewn modd hawdd i’w ddeall, rolau llywodraethol a gwneud penderfyniadau'r Cabinet; y Prif Weithredwr; y tîm Rheoli Corfforaethol; y Cyfarwyddwyr Corfforaethol; pwyllgorau craffu a’r Pwyllgor Archwilio.
  • Sicrhau ei fod yn cadw dogfennaeth briodol o’r holl benderfyniadau a wnaed a gan bwy, er mwyn rhoi sicrwydd bod y penderfyniadau sy’n cael eu gwneud yn briodol ac yn dryloyw.
  • Cryfhau prosesau rheoli risgiau ymhellach er mwyn ei fewnosod ar draws y Cyngor.
  • Sicrhau bod yr holl weithredoedd a nodwyd er mwyn gwella’r swyddogaeth Adnoddau Dynol a chynllunio gweithlu yn cael eu gweithredu.

Heddiw, dywed Archwilydd Cyffredinol Cymru, Huw Vaughan Thomas:

“Mae Cyngor Caerffili eisoes yn cymryd camau er mwyn mynd i’r afael â gwendidau llywodraethol. Nawr mae angen iddo barhau i lawr y ffordd yma at adferiad gan roi’r un lefelau o egni i mewn i wella agweddau eraill o’u Gwasanaethau Corfforaethol.Mae newidiadau pellach yn debygol wedi i’r heddlu orffen eu hymchwiliad. Mae angen i’r Cyngor sicrhau bod y newidiadau mae’n eu gwneud, a’u cynllunio, yn ddigon cadarn i fod yn gynaliadwy ar gyfer y dyfodol.