Cyllid Llywodraeth Cymru i Kancoat Ltd

13 Gorff 2016 - 2:57yp
Golwg ar lawr ffatri

Mae adolygiad o’r gefnogaeth ariannol sydd wedi’i rhoi gan Lywodraeth Cymru i fusnes sefydlu, Kancoat Ltd, wedi canfod bod gan y cwmni ddyled o bron i  £2.6 miliwn i’w had-dalu i Lywodraeth Cymru am y gefnogaeth ariannol mae wedi’i derbyn. 

Mae’r adolygiad canfod ffeithiau, a gynhaliwyd gan Archwilydd Cyffredinol Cymru, yn manylu ar y gefnogaeth ariannol a roddwyd gan Lywodraeth Cymru i’r cwmni gweithgynhyrchu, Kancoat Ltd. Yng nghyd-destun dull Llywodraeth Cymru o gefnogi busnesau, ystyriodd yr adolygiad y pecyn cyllido a sut aeth Llywodraeth Cymru ati i reoli’r risgiau cysylltiedig.

Mae’r adolygiad yn manylu bod Llywodraeth Cymru wedi rhoi cyfanswm o £3.4 miliwn o gefnogaeth ariannol i Kancoat ar gyfer prynu a gweithredu llinell gynhyrchu i haenu coil metel ger Abertawe. Y nod gyda’r pecyn cefnogi hwn oedd galluogi  Kancoat i sicrhau is-brydles ar ei eiddo busnes, prynu’r llinell haenu, ailddechrau gweithgynhyrchu a goresgyn cyfnod o fasnachu anodd. Roedd swyddogion Llywodraeth Cymru o’r farn bod rhoi cefnogaeth ariannol i’r cwmni a’i gynnig busnes yn cyfrannu at amcanion y Rhaglen Lywodraethu o greu twf a swyddi cynaliadwy.

Cynyddodd graddfa pecyn cefnogi Llywodraeth Cymru rhwng mis Awst 2013 a mis Chwefror 2014 ac, yn y diwedd, roedd yn cynnwys y canlynol:

  • Ymrwymiad prydles o £1.4 miliwn;
  • Cyllid Busnes i’w ad-dalu o £0.7 miliwn, a gynigiwyd ar sail peidio ag ad-dalu; a
  • Benthyciadau masnachol o £1.3 miliwn.

Roedd y gost wirioneddol o ran pob swydd a grëwyd ac a ddiogelwyd gan Kancoat bron deirgwaith yn uwch na’r hyn a ddisgwylid yn wreiddiol gan Lywodraeth Cymru ac, er gwaetha’r gefnogaeth ariannol gynyddol a roddwyd, aeth y cwmni i ddwylo’r gweinyddwyr ym mis Medi 2014. Felly, yn hytrach na’r 33 o swyddi disgwyliedig yn unol â’r cynllun busnes cytunedig, dim ond 12 a sicrhawyd yn ystod oes y Cwmni.

Canfu’r adolygiad bod gan Kancoat, ar 30 Mehefin 2016, ddyled o ryw £2.6 miliwn i Lywodraeth Cymru er mwyn ad-dalu’r gefnogaeth ariannol mae wedi’i derbyn. Yn seiliedig ar y posibilrwydd y bydd elw tebygol unrhyw werthiant yn y dyfodol o’r llinell haenu yn cyrraedd prisiad pen isaf y farchnad a oedd ar gael pan brynwyd y llinell, mae’r potensial mwyaf posib o ran colled na ellir ei hadfer i bwrs y wlad yn cael ei amcangyfrif yn £1.5 miliwn ar hyn o bryd.

Nid yw gweinyddwyr Kancoat wedi derbyn unrhyw geisiadau am y llinell haenu dur ar hyn o bryd. Mae Alcoa Manufacturing (GB) Ltd, perchennog y parc diwydiannol, wedi cynnig safle cyfan Waunarlwydd ar werth yn ddiweddar a dywed swyddogion Llywodraeth Cymru bod cwmni uchel ei barch, gyda phroffil uchel ac sydd ag asedau dur sylweddol, wedi mynegi diddordeb yn y gwaith ac yn y safle cyfan.

Cydnabu Cyfarwyddwr Sector a Busnes Llywodraeth Cymru bod Kancoat yn achos cymhleth iawn a chomisiynodd ymarfer mewnol ar wersi a ddysgwyd pan aeth y cwmni i ddwylo’r gweinyddwyr. O ganlyniad i’r adolygiad mewnol hwnnw, ac fel rhan o welliant parhaus yr adran, dywed swyddogion Llywodraeth Cymru bod nifer o elfennau allweddol wedi cael eu rhoi ar waith yn y gweithdrefnau ers hynny ac mae’r rhain wedi cael eu hadlewyrchu yn yr adroddiad.