Cyflawni â llai - Gwasanaethau Hamdden

3 Rhag 2015 - 9:35yb

Rhai cynghorau'n dal i fod yn rhy araf wrth wireddu cyfleoedd i leihau gwariant ar wasanaethau hamdden 

Dros y pum mlynedd diwethaf, mae cynghorau ledled Cymru wedi cyflwyno gostyngiadau o bron i £18 miliwn i’w gwariant ar wasanaethau hamdden. Serch hynny, yn ôl ein hadroddiad ar Wasanaethau Hamdden a gyhoeddir heddiw, ceir cyfleoedd i sicrhau mwy o arbedion, ac mae angen mynd ar drywydd y cyfleoedd hynny.

Yn yr ail o gyfres o astudiaethau, sy'n ystyried sut mae cynghorau'n llwyddo i gyflenwi gwasanaethau allweddol gyda llai o arian, mae'r adroddiad hwn "Cyflawni â llai - Gwasanaethau Hamdden" yn cynnwys gwybodaeth a gasglwyd o arolwg cyhoeddus a gynhaliwyd eleni, o dan y teitl Eich hamdden.

Casgliad yr adroddiad yw bod Hamdden (gwasanaeth dewisol nad yw wedi'i ddiogelu rhag toriadau) o fudd aruthrol i fywydau pobl, a bod y defnydd o wasanaethau hamdden cynghorau wedi cynyddu 3.4 y cant rhwng 2009-10 a  2014-15. Er bod 18 o gynghorau wedi lleihau eu gwariant ar wasanaethau hamdden, llwyddwyd i sicrhau'r gostyngiadau mwyaf wrth i gynghorau newid eu model ar gyfer cyflenwi eu prif gyfleusterau hamdden drwy drosglwyddo'r cyfleusterau hynny i Ymddiriedolaethau. Ar gyfartaledd, llwyddodd cynghorau a drosglwyddodd gyfleusterau i Ymddiriedolaethau i sicrhau arbedion blynyddol o £2.4 miliwn. 

Yn ôl yr Archwilydd Cyffredinol, Huw Vaughan Thomas: Mae cyfnod anodd o flaen Cynghorau ledled Cymru, ac mae disgwyl iddynt ymdrin â mwy o doriadau anodd i gyllidebau. Mae ein hadroddiad yn tynnu sylw at y ffaith bod cynghorau wedi llwyddo i sicrhau bron £0.5 miliwn o doriadau ar draws eu gwasanaethau dros y blynyddoedd diwethaf. Mae fy adroddiad hefyd yn dangos bod opsiynau i sicrhau arbedion pellach drwy newid y dull o reoli a darparu'r prif gyfleusterau hamdden yn y dyfodol, ac mae angen i gynghorau weithredu yn sgil fy argymhellion.

Fodd bynnag, canfu'r adolygiad fod llawer o gynghorau'n rhy araf yn adolygu dulliau eraill o gyflenwi ac yn colli cyfleoedd i leihau gwariant yn y cyfnod hwn o gyni ariannol.

Yn yr adroddiad, gwneir pedwar prif argymhelliad i gynghorau er mwyn gwella'u dull o ddarparu gwasanaethau hamdden. Gallai'r argymhellion wireddu arbedion drwy bennu gweledigaeth strategol glir ar gyfer y gwasanaethau hyn, cynnal arfarniad o opsiynau er mwyn ystyried dulliau cyflenwi eraill, a defnyddio data i ganfod y ffyrdd gorau o gyflenwi gwasanaethau ac o wneud penderfyniadau.