Dull risg-seiliedig y GIG o reoli ôl-groniad o waith cynnal a chadw - Ystadau Iechyd Cymru

3 Meh 2010 - 12:00yb

‘ÔI-groniad' yw'r gwaith cynnal a chadw sydd angen ei wneud er mwyn sicrhau bod cyflwr adeilad yn cael ei gadw ar safon penodol.

Mae'r GIG yng Nghymru yn dymuno gweIIa'r cysondeb ymhlith y cyrff sy'n gyfrifol am adeiladau o ran sefydlu costau delio ag ôl-groniad cynnal a chadw a rheoli risgiau yng nghyswllt gweithgarvvch trwsio a chynnal a chadw. Byddai hyn yn eu cynorthwyo wrth wneud penderfyniadau ar flaenoriaethu gwariant ar asedau eiddo yn seiliedig ar dystiolaeth a gwybodaeth ynghylch sefyllfa.

Ym mis Rhagfyr 2004 cyflwynodd Ystadau Iechyd Cymru (YIC) gyfarwyddyd newydd er mwyn cynorthwyo cyrff o fewn y GIG gyda rheoli eu gwaith cynnal a chadw a oedd wedi ei ôl-groni yn fwy effeithol. Enw'r cyfarwyddyd oedd 'A Risk Based Methodology for Managing Backlog Maintenance' ac fe'i cynhyrchwyd gan Ystadau'r GIG yn Lloegr. Roedd y dull a argymhellwyd yn y ddogfen gyfarwyddo yn datblygu ymhellach fethodolegau a oedd wedi eu sefydlu ers tro a threfniadau a fodolai eisoes o fewn y GIG yng Nghymru. Fodd bynnag, roedd yn mynd gam ymhellach drwy gyflwyno model ar gyfer mesur a chategoreiddio risgiau. Yn ogystal, cyflwynodd y cyfarwyddyd y cysyniad o gostau ôl-groniad wedi ei haddasu ar gyfer risg (OHR), gan amlygu'r gwahaniaeth rhwng elfennau risg allweddol a risgiau llai allweddol a phwysIeisio'r angen i roi blaenoriaeth i elfennau risg allweddol wrth gynllunio ar gyfer buddsoddi mewn ystadau, tra ar yr un pryd roi ystyriaeth i anghenion cynnal a chadw cyfredol.

Mae'r fethodoleg safonol yn golygu tadogi sgor 'canIyniadau' (rhwng di-nod a thrychinebus) a sgor 'tebygoliaeth' (rhwng prin a phendant) i fethiant mewn perfformiad ynteu gydymffurfio, er mwyn wedyn amcangyfrif sgôr risg (isel, canolig, arwyddocaol, uchel). Mae rhai cyrff dal eiddo o fewn y GIG wedi mireinio'r fethodoleg safonol ymhellach er mwyn blanoriaethu risgiau ymhellach a thargedu adnoddau ariannol yn well. Gan ddefnyddio'r fethodoleg, gellir amcangyfrif costau'r ôl-groniad wedi ei haddasu i roi ystyriaeth i risg, ar gyfer gwaith ynteu safleoedd penodol, ac ar gyfer agredu'r wybodaeth ar lefel sefydliadol, rhanbarthol a chenedlaethol.

Cyllidwyd rhaglen ddwy-flynedd o hyd gan Lywodraeth Cynulliad Cymru (2006-07 hyd at 2007-08) er mwyn annog cyrff dal eiddo'r GIG yng Nghymru i fynd i'r afael â'r risgiau ystad mwyaf difrifol. YIC a oedd yn rheoli'r rhaglen Fframwaith Risgiau Sylweddol (FfRS) hon. Roedd y drefn gynnig ar gyfer cyllid y rhaglen yn ei gwneud hi'n orfodol i sefydliadau ddefnyddio'r fethodoleg safonol a oedd yn seiliedig ar risg.

Mae'r dynesiad yn seiliedig ar risg tuag at reoli cynnal a chadw a thrwsio, ynghyd â ffon fesur costau OHR, wedi cynorthwyo cyrff sy'n dal eiddo i sicrhau eu bod yn blaenoriaethu gwaith ar y risgiau allweddol, tra ar yr un pryd yn sicrhau nad yw anghenion o ddydd i ddydd yn cael eu hanwybyddu. O'i ystyried yn erbyn cefndir y gostyngiad yng nghostau termau real cynnal a chadw heb eu haddasu, mae'r dynesiad yn seiliedig ar risg wedi cynorthwyo cyrff i sefydlogi'r costau cynnal a chadw ôl-gronedig ar ôl iddynt gael eu tafoli yn ôl risg mewn termau real ac fel cyfran o gyfanswm costau'r ôl-groniad heb ei addasu.

Mae'r amcangyfrif o gostau ymdrin a'r ôl-groniad cynnal a chadw o fewn GIG Cymru wedi cynyddu £74 miliwn yn nhermau ariannol: o £431 miliwn yn 2001-02 i £490 miliwn yn 2008-09 (er nad yw'r ffigurau a ddyfynnir ar gyfer 2008-09 yn cynnwys costau'r ôl-groniad o rhyw ychydig o dan £15 miliwn yn Ymddiriedolaeth GIG Gwasanaethau Ambiwlans Cymru yr adroddwyd arnynt am y tro cyntaf yn 2008-09). A, thrwodd a thro, mae Ystadau Iechyd Cymru yn amcangyfrif bod costau'r ôl-groniad cynnal a chadw wedi disgyn gan £120 miliwn mewn termau real dros yr un cyfnod.

O ddefnyddio'r dynesiad OHR, cyfanswm y ffigwr ar gyfer ôl-groniad y cynnal a chadw, ar gyfer y categorïau risg uchel a sylweddol oedd o ddeutu £251 miliwn yn 2008-09 (ac eithrio'r £6.5 miliwn yn Ymddiriedolaeth GIG Gwasanaethau Ambiwlans Cymru). Mae hyn yn cymharu a'r ffigwr OHR ar gyfer 2005-06, y flwyddyn lawn gyntaf o ddefnyddio'r dull hwn, o £243 miliwn.

Ystyria Llywodraeth y Cynulliad ac YIC fod y dynesiad yn seiliedig ar risg wedi darparu asesiad mwy realistig o'r ôl-groniad o waith cynnal a chadw ar draws ystad GIG Cymru. Mae hyn yn ei dro wedi cynorthwyo cyrff i wella'r gwerth am arian y cant o'i gwariant ar waith cynnal a chadw a thrwsio. Mae gan GIG Cymru gynlluniau ar y gweill i ostwng ymhellach gostau cynnal a chadw trwy fuddsoddiadau cyfalaf wedi eu targedu fel man o raglen cyfalaf Cymru gyfan a thrvvy ddyraniadau cyfalaf dewisol y cyrff unigol.

Enw cyswllt: Peter Wiles

Ebost: Peter.WiIes@waIes.nhs.uk 

Darganfod dogfennau